برای بازی بسکتبال همیشه به ده نفر و یک زمین کامل نیاز ندارید. در بسکتبال سه به سه، دو تیم سهنفره با یک حلقه بازی میکنند. وقتی توپ دست تیم شماست، برای انداختن آن داخل سبد تلاش میکنید. وقتی حریف توپ را میگیرد، از همان سبد دفاع میکنید.
اگر بسکتبال پنجنفره بازی کرده باشید، بیشتر حرکتها برایتان آشناست؛ اما امتیازها، زمان بازی و روش شروع حمله فرق دارند. در این راهنما، قوانین بازی بسکتبال سه نفره را با مثال میخوانید. بعد هم در ۵ قدم میبینید چطور با دوستان یا همبازیهای تازه، اولین بازی را هماهنگ کنید.
اول این چند عدد را به خاطر بسپارید: ۳ بازیکن در هر تیم، یک حلقه، ۱۰ دقیقه بازی و ۱۲ ثانیه برای هر حمله. جدول زیر خلاصه قواعد مسابقه رسمی است؛ توضیح هر مورد را در ادامه میخوانید.
موضوع
قاعده بازی رسمی
تعداد بازیکنان
سه نفر از هر تیم داخل زمین؛ با امکان داشتن یک ذخیره
زمین و حلقه
هر دو تیم به یک حلقه شوت میزنند
مدت بازی
۱۰ دقیقه؛ مگر اینکه یک تیم زودتر به ۲۱ امتیاز یا بیشتر برسد
شوت نزدیک و پرتاب آزاد
هر پرتاب موفق، یک امتیاز
شوت از بیرون خط قوسی
هر پرتاب موفق، دو امتیاز
فرصت هر حمله
۱۲ ثانیه برای شوت زدن
نتیجه مساوی
وقت اضافه؛ تیمی برنده است که در این وقت زودتر دو امتیاز بگیرد
این قواعد در معرفی بسکتبال سهبهسه در فدراسیون جهانی آمدهاند. اگر قرار است در مسابقه شرکت کنید، مقررات برگزارکننده را هم بخوانید؛ بعضی مسابقات ردههای سنی یا بازیهای تفریحی، قواعد سادهتری دارند.
۸ قانون بسکتبال سهبهسه با مثالهای ساده
۱. هر تیم سه بازیکن داخل زمین دارد
برای شروع یک بازی دوستانه، شش نفر کافی هستید: سه نفر در تیم شما و سه نفر در تیم مقابل. در مسابقه رسمی، هر تیم میتواند یک بازیکن ذخیره هم داشته باشد. بازیکن ذخیره بیرون میماند تا در زمان تعویض، جای یکی از همتیمیهایش وارد زمین شود.
در این بازی، همه بازیکنان هم حمله میکنند و هم دفاع. مثلاً وقتی دوستتان توپ دارد، کمی از او فاصله بگیرید تا بتواند به شما پاس بدهد. وقتی توپ به حریف میرسد، مراقب بازیکنی باشید که قرار است از او دفاع کنید. برای جلسه اول، همین هماهنگی ساده از حفظ کردن نام پستها مهمتر است.
۲. شوت نزدیک یک امتیاز و شوت دور دو امتیاز دارد
روی زمین، یک خط خمیده دور محدوده سبد میبینید که به آن قوس میگویند. این خط مشخص میکند شوت شما چند امتیاز دارد:
اگر از داخل این خط توپ را وارد سبد کنید، یک امتیاز میگیرید.
اگر از پشت خط شوت بزنید و توپ وارد سبد شود، دو امتیاز میگیرید.
هر پرتاب آزاد موفق هم یک امتیاز دارد؛ یعنی پرتابی که پس از بعضی خطاها، از محل مشخص و بدون مزاحمت مدافع انجام میشود.
مثلاً اگر تیم شما ۷ امتیاز داشته باشد، با یک شوت نزدیک به ۸ میرسد؛ با یک شوت موفق از پشت قوس، به ۹. بهتر است بعد از هر گل، نتیجه را بلند بگویید تا همه امتیاز یکسانی در ذهن داشته باشند.
۳. بازی تا ۱۰ دقیقه یا رسیدن به ۲۱ امتیاز ادامه دارد
در زمان اصلی، هر تیمی زودتر به ۲۱ امتیاز یا بیشتر برسد، برنده است. اگر ۱۰ دقیقه تمام شود و هیچکس به این امتیاز نرسیده باشد، تیمی میبرد که امتیاز بیشتری دارد. مثلاً نتیجه ۱۵ به ۱۳ در پایان زمان، یعنی برد تیمی که ۱۵ امتیاز گرفته است.
اگر نتیجه مساوی باشد، بازی به وقت اضافه میرود. در وقت اضافه، باید زودتر از حریف دو امتیاز بگیرید؛ لازم نیست دو امتیاز از او جلو بیفتید.
فرض کنید زمان اصلی با نتیجه ۱۶ به ۱۶ تمام شده است. شما یک امتیاز میگیرید، حریف هم یک امتیاز میگیرد و نتیجه ۱۷ به ۱۷ میشود. حالا اگر شما یک امتیاز دیگر بگیرید، با نتیجه ۱۸ به ۱۷ برندهاید؛ چون در وقت اضافه دو امتیاز گرفتهاید. یک شوت دو امتیازی هم میتواند همان ابتدا وقت اضافه را تمام کند.
۴. توپ را از حریف گرفتید؟ اول آن را بیرون قوس ببرید
فرض کنید حریف شوت میزند، توپ وارد سبد نمیشود و شما آن را میگیرید. حتی اگر درست زیر حلقه باشید، نمیتوانید فوراً برای امتیاز گرفتن شوت بزنید. ابتدا باید توپ را با پاس دادن یا دریبل زدن به بیرون قوس ببرید. دریبل یعنی هنگام حرکت، توپ را با دست به زمین بزنید.
برای بیرون بردن توپ، میتوانید به همتیمیای پاس بدهید که پشت قوس ایستاده است. وقتی او توپ را میگیرد، هیچکدام از پاهایش نباید روی خط یا داخل قوس باشد. بعد از این کار، میتوانید دوباره به سمت سبد حرکت کنید و شوت بزنید.
اما اگر شوت تیم خودتان وارد سبد نشود و توپ را دوباره بگیرید، لازم نیست آن را بیرون ببرید. این کار «ریباند حمله» نام دارد. تفاوت را با یک سؤال به خاطر بسپارید: توپ را از حریف گرفتهاید یا شوت ناموفق همتیمی خودتان را جمع کردهاید؟
۵. بعد از گل، نوبت حمله تیم مقابل است
اگر تیم شما گل بزند، حریف توپ را از زیر حلقه میگیرد و بازی را ادامه میدهد. او هم باید ابتدا توپ را بیرون قوس ببرد و بعد به سمت سبد حمله کند. شما و همتیمیهایتان در این فاصله برای دفاع آماده میشوید.
شاید در بعضی جمعها با قانون «هرکس گل زد، دوباره توپ برای خودش» بازی کرده باشید. این یک توافق محلی است و در بسکتبال سه به سه رسمی اجرا نمیشود. برای جلوگیری از اشتباه، پیش از بازی مشخص کنید کدام روش را دنبال میکنید.
در اولین تمرین، این روند را یک بار آهسته انجام دهید: تیم اول گل میزند، تیم دوم توپ را برمیدارد، آن را پشت قوس میبرد و حمله میکند. دیدن همین حرکت، به بازیکن تازهکار کمک میکند جای خودش را پیدا کند.
۶. «چکبال» یعنی شروع دوباره با ردوبدل کردن توپ
وقتی بازی مثلاً به دلیل بیرون رفتن توپ متوقف میشود، شروع دوباره با چکبال انجام میشود. روش آن ساده است: بازیکنی از تیم حمله پشت قوس و روبهروی سبد میایستد. یک مدافع توپ را با پاس زمینی به او میدهد. وقتی مهاجم توپ را میگیرد، بازی دوباره شروع میشود.
بعد از هر گل چکبال نمیکنید. همانطور که در بخش قبل دیدید، تیم مقابل توپ را از زیر سبد برمیدارد و ادامه میدهد. چکبال برای شروع بازی و ادامه آن پس از توقفهایی مثل اوت شدن توپ است. جزئیات بیشتر در راهنمای قواعد USA Basketball توضیح داده شده است.
اگر یکی از اعضای جمع این حرکت را نمیشناسد، یک بار آن را نشان دهید. گفتن «اینجا بایست، توپ را از من بگیر و بعد حرکت کن» برای اولین تجربه، روشنتر از تکرار نام انگلیسی حرکت است.
۷. برای هر حمله ۱۲ ثانیه فرصت دارید
در بازی رسمی نمیتوانید توپ را مدت زیادی نگه دارید و منتظر موقعیت بمانید. تیم شما برای هر حمله ۱۲ ثانیه فرصت دارد. به همین دلیل، بهتر است پیش از رسیدن توپ، جای همتیمیها و سبد را نگاه کنید تا برای حرکت بعدی آماده باشید.
برای شروع، دنبال حرکت پیچیده نباشید. اگر راه سبد بسته است و همتیمی شما آزاد ایستاده، به او پاس بدهید. اگر فرصت شوت مناسب دارید، از آن استفاده کنید. چند پاس روشن و حرکت بدون توپ، معمولاً از دریبل زدن طولانی یک نفر، بازی بهتری برای کل جمع میسازد.
در بازی دوستانه ممکن است ساعت حمله نداشته باشید. پیش از شروع، درباره زمانگیری توافق کنید؛ مثلاً یک نفر بیرون زمین زمان را اعلام کند. اگر برای یادگیری بدون محدودیت زمان تمرین میکنید، همه باید بدانند که آن بخش، تمرین است و قرار نیست عین مسابقه رسمی باشد.
۸. خطا و تعویض، زمان و روش مشخص دارند
گرفتن لباس حریف، هل دادن یا زدن دست او برای گرفتن توپ، راه درست دفاع نیست. در بازی رسمی، نوع خطا و تعداد خطاهای تیم روی جریمه اثر میگذارند. در بازی بدون داور، قبل از شروع مشخص کنید چه کسی خطا را اعلام میکند و اختلافها را چطور حل میکنید.
تعویض هم به این معنی نیست که بازیکن ذخیره هر وقت خواست وارد زمین شود. تعویض در توقفهای مجاز بازی انجام میشود؛ پس وسط حمله وارد نشوید. اول بازیکن داخل زمین خارج میشود و بعد نفر جایگزین، طبق روش تعویض، وارد میشود.
اگر تازهکارید، از همراه باتجربه بخواهید خطا را کوتاه و مشخص توضیح دهد: «دستم را هنگام شوت زدن زدی.» چنین توضیحی کمک میکند دفعه بعد حرکت را بهتر انجام دهید. بحث درباره اینکه چه کسی همیشه بیشتر خطا میکند، چیزی به یادگیری جمع اضافه نمیکند.
بسکتبال خیابانی و بسکتبال تکحلقه چه تفاوتی دارند؟
بسکتبال خیابانی معمولاً به بازی در پارک، زمین محله یا جمعهای غیررسمی گفته میشود. بازیکنان ممکن است قواعدی بین خودشان داشته باشند؛ مثلاً تا ۱۱ امتیاز بازی کنند یا بعد از هر گل، توپ را به تیم گلزن بدهند.
بسکتبال تکحلقه هم فقط میگوید از یک سبد استفاده میکنید. ممکن است دو نفر در برابر دو نفر باشید یا سه نفر در برابر سه نفر. بنابراین هر بازی تکحلقه، مسابقه رسمی سهبهسه نیست.
اگر به یک جمع تازه دعوت شدید، درباره قوانین بسکتبال تک حلقه در همان جمع بپرسید: «تا چند امتیاز بازی میکنید؟ بعد از گل توپ برای کدام تیم است؟ زمان حمله دارید؟» با همین سه سؤال، بیشتر اختلافهای معمول قبل از بازی روشن میشوند.
۵ قدم برای راه انداختن یک بازی دوستانه
۱. شش نفر پیدا کنید و تیمها را متعادل بچینید
اگر چند نفر تازهکار و چند نفر باتجربه هستید، بازیکنان قویتر را بین دو تیم تقسیم کنید. اینطوری هر تیم کسی را دارد که بتواند به دیگران کمک کند. از همان ابتدا هم بگویید هدف، یادگیری و بازی دوستانه است یا رقابت جدی.
اگر بهتازگی جابهجا شدهاید، پیشنهاد یک بازی مشخص میتواند شروعی برای دوست پیدا کردن در شهر جدید باشد. بهجای «یک روز بسکتبال بازی کنیم»، روز، ساعت و محدوده پیشنهادی را بگویید تا طرف مقابل بتواند پاسخ روشنی بدهد.
۲. پیش از دعوت، زمین را مشخص کنید
مطمئن شوید زمین در ساعت موردنظر قابل استفاده است. اگر در مجموعه ورزشی بازی میکنید، درباره رزرو و هزینه بپرسید. اگر زمین پارک است، نوبتبندی و روشنایی آن را بررسی کنید. محل قرار را هم دقیق بنویسید؛ نام یک پارک بزرگ بهتنهایی کافی نیست.
۳. برنامه را در یک پیام برای همه بفرستید
پیام هماهنگی لازم نیست طولانی باشد. این موارد را در آن بیاورید:
روز و ساعت رسیدن به زمین؛
نشانی یا نقطه دقیق قرار؛
مدت بازی و هزینه هر نفر، اگر هزینهای دارد؛
سطح جمع و تعداد نفرات؛
امتیاز پایان بازی و شیوه اعلام خطا.
اگر برنامه تغییر کرد، در همان گروه یا مسیر قبلی خبر بدهید تا کسی پیام تازه را از دست ندهد.
۴. قبل از مسابقه، چند حرکت را با هم امتحان کنید
چند پاس ساده بدهید، از نزدیک شوت بزنید و چکبال را یک بار انجام دهید. بعد تمرین کنید که پس از گرفتن توپ از حریف، آن را پشت قوس ببرید. این چند دقیقه کمک میکند هنگام بازی، کمتر برای توضیح قواعد توقف کنید.
اگر کسی مدتها بازی نکرده، فرصت بدهید با توپ و جمع آشنا شود. لازم نیست اشتباه اول او را به موضوع اصلی جلسه تبدیل کنید. یک راهنمایی کوتاه بدهید و اجازه دهید دوباره امتحان کند.
۵. اگر از بازی لذت بردید، قرار بعدی را بگذارید
بعد از بازی بپرسید ساعت و سطح رقابت برای همه مناسب بود یا نه. اگر جمع مایل بود، روز بعدی را مشخص کنید. مسئول هماهنگی یا رزرو هم معلوم باشد تا برنامه فقط در حد «دوباره بازی میکنیم» باقی نماند.
۳ اشتباه رایج در اولین تجربه
هر سه نفر دنبال توپ میروند: کمی فاصله بگیرید تا همتیمی شما مسیر پاس داشته باشد. لازم نیست برای کمک کردن، همیشه کنار او بایستید.
همه شوتها از راه دور زده میشوند: شوت دور دو امتیاز دارد، اما همیشه بهترین انتخاب نیست. گاهی یک پاس به بازیکن نزدیک سبد، فرصت بهتری میسازد.
اشتباه یک نفر مدام یادآوری میشود: به حرکت بعدی کمک کنید. مثلاً بگویید «دفعه بعد من سمت راست برای پاس آمادهام» تا بازیکن بداند چه انتخابی دارد.
برای پیدا کردن برنامههای ورزشی و همراه شدن با یک جمع تازه، میتوانید دسته همتیم را در اپلیکیشن دوستیابی همنشین بررسی کنید. در توضیح هر برنامه، رشته ورزشی، شهر، زمان و شرایط شرکت را بخوانید و گزینه مناسب خودتان را انتخاب کنید.
پرسشهای متداول درباره بسکتبال سه به سه
برای بازی دوستانه چند نفر لازم است؟
برای دو تیم سهنفره، شش بازیکن داخل زمین لازم دارید. در قالب رسمی، هر تیم میتواند یک بازیکن ذخیره هم داشته باشد. نوبت استراحت را پیش از بازی هماهنگ کنید.
آیا هر بازی تکحلقه همان سهبهسه است؟
خیر. بازی تکحلقه ممکن است تعداد بازیکن و توافقهای متفاوتی داشته باشد. سهبهسه رسمی با قوانین مشخص زمان، مالکیت توپ و امتیاز انجام میشود.
امتیاز شوت بیرون قوس چند است؟
در سهبهسه رسمی، سبد بیرون قوس دو امتیاز دارد. سبد داخل قوس و هر پرتاب آزاد موفق، یک امتیاز محسوب میشوند.
اگر بازی مساوی تمام شود چه میشود؟
در قالب رسمی، بازی به وقت اضافه میرود. نخستین تیمی که در وقت اضافه دو امتیاز کسب کند، برنده میشود؛ شرط، دو امتیاز اختلاف نیست.
آیا مبتدیها هم میتوانند سهبهسه بازی کنند؟
بله، با جمع متناسب با سطح و توضیح قواعد پایه. بهتر است جلسه اول با رقابت سبک و تمرین هماهنگی شروع شود. تغییرهای تفریحی را پیشاپیش با همه توافق کنید.
گوستینگ یعنی کسی ارتباط را بدون توضیح روشن قطع کند و شما را با پیامهای بیپاسخ و سؤالهای ناتمام بگذارد. شاید تا چند روز پیش درباره قرار بعدی صحبت میکردید، …
گروه درد و دلهای زنانه را چطور انتخاب کنیم؟ ۷ معیار بررسی جمع آنلاین یا حضوری، پرسشهای عضویت، حریم خصوصی و تفاوت دورهمی دوستانه با گروهدرمانی.
همنشین یه برنامه دوستیابی ایرانی برای تجربه ارتباط واقعی، حضوری، بیفیلتر و بینقاب در محیطی امنه. هر هفته تو دورهمیهای مختلف، کلی آدم شرکت میکنن تا علاوه بر تجربههای جدید، دوستای جدیدی پیدا کنن. توام بیا… منتظرتیم!
همنشین یه اپه برای تجربه ارتباط واقعی، حضوری، بیفیلتر و بینقاب. هر دوشنبه، ۵–۶ نفر مثل تو و با حوزه کاری و روحیه نزدیک بهت، میشینن سر یه میز شام تو یه رستوران خوب. توام بیا… منتظرتیم!